Font Lisansı Nedir, OFL Fontu Nerede Kullanılır?

---

İndirdiğiniz yazı tipinin klasöründe fontun yanında bir de metin dosyası duruyor. Açtığınızda karşınıza İngilizce, maddeler hâlinde yazılmış bir izin metni çıkıyor ve müşteri işine başlamadan önce aklınıza tek bir soru geliyor: bunu ticari işte kullanabilir miyim?

Ücretsiz yazı tiplerinin büyük bölümü aynı lisansla, SIL Açık Yazı Tipi Lisansı'yla dağıtılıyor. Aşağıda bu lisansın neye izin verdiğini, tek gerçek yasağının ne olduğunu, ayrılmış font adının ne anlama geldiğini ve lisansın hangi durumda geçersiz sayıldığını metnin kendisinden çıkarıyoruz.

İzin verilen kullanım nereye kadar?​

Lisans metni izni tek cümlede veriyor: yazı tipi yazılımının bir kopyasını edinen herkese kullanma, inceleme, kopyalama, birleştirme, gömme, değiştirme, yeniden dağıtma ve değiştirilmiş ya da değiştirilmemiş kopyaları satma izni ücretsiz olarak veriliyor (Açık Yazı Tipi Lisansı 1.1 metni).

"Ticari kullanım" ayrı bir izne bağlanmamış. Yani logo tasarımında, basılı işte, sitede ve satılan bir üründe kullanmak lisansın verdiği iznin içinde.

Metnin girişi çerçeveyi de tarif ediyor: fontlar, tek başına satılmadıkları sürece özgürce kullanılabiliyor, incelenebiliyor, değiştirilebiliyor ve dağıtılabiliyor. Türev işler dâhil olmak üzere fontlar herhangi bir yazılımla paketlenebiliyor, gömülebiliyor ve o yazılımla birlikte satılabiliyor.

Bir logo işinde hangi dosyanın hangi izinle geldiğini ücretsiz logo tasarımında dosya ve lisans ilişkisini anlattığımız yazıda ayrıca ele almıştık; yazı tipi de o zincirin halkalarından biri.

Tek gerçek yasak: fontu tek başına satmak​

Koşulların birincisi açık: yazı tipi yazılımı ya da tek tek bileşenleri, özgün ya da değiştirilmiş sürümde olsun, tek başına satılamıyor.

Ayrım burada kuruluyor. Fontu bir yazılımla, bir ürünle ya da bir paketle birlikte satmak serbest; fontun kendisini ürün olarak satmak değil.

• Serbest: Yazı tipini uygulamanıza gömüp uygulamayı satmak.
• Serbest: Fontu kullanarak hazırladığınız tasarımı müşteriye teslim etmek.
• Yasak: Fontu indirip bir font satış sitesinde tek başına satışa koymak.

Ayrılmış font adı ne anlama geliyor?​

Telif hakkı bildiriminde "with Reserved Font Name" ifadesiyle belirtilen adlar korunuyor. Metne göre değiştirilmiş hiçbir sürüm, ilgili telif hakkı sahibinden açık yazılı izin almadan bu adları kullanamıyor.

Sınırlama yalnız kullanıcıya sunulan birincil font adını kapsıyor. Yani fontu değiştirdiyseniz yeni bir ad vermeniz gerekiyor; dosyanın içindeki tasarımcı bilgisini silmeniz istenmiyor.

Dördüncü koşul da yakın bir konuyu düzenliyor: telif hakkı sahibinin ya da yazarların adı, değiştirilmiş sürümü tanıtmak, onaylatmak ya da reklamını yapmak için kullanılamıyor. Katkıyı teşekkür amacıyla anmak ya da açık yazılı izin almak bunun dışında.

Püf nokta' Alıntı:

Fontta değişiklik yaptıysanız ilk işiniz dosyanın adını değiştirmek olsun.

Genişletmek için tıkla ...

Fontla ürettiğiniz belge lisansa tabi değil​

Beşinci koşul, yazı tipi yazılımının bütünüyle bu lisans altında dağıtılmasını ve başka bir lisansla dağıtılmamasını şart koşuyor. Bu, fontun kendisi için geçerli.

Hemen ardından gelen cümle tasarımcıyı rahatlatan yer: fontların bu lisans altında kalma şartı, o yazı tipiyle oluşturulmuş hiçbir belgeye uygulanmıyor.

Yani fontu kullanarak hazırladığınız afiş, kitap, arayüz ya da sunum sizin istediğiniz koşullarla dağıtılabiliyor. Açık lisans fontun kendisine yapışıyor, ürettiğiniz işe değil.

Teslim ettiğiniz dosyanın karşı tarafta doğru açılması ise bambaşka bir konu; eksik font hatasının nasıl önlendiğini anlattığımız yazı o tarafı topluyor.

Dağıtırken yanına ne koymanız gerekiyor?​

İkinci koşul dağıtımın şartını veriyor: özgün ya da değiştirilmiş sürümler bir yazılımla paketlenip dağıtılabiliyor ya da satılabiliyor, ancak her kopya yukarıdaki telif hakkı bildirimini ve lisansı içermek zorunda.

Bunu nasıl ekleyeceğiniz size bırakılmış. Metin üç yol sayıyor: ayrı bir metin dosyası olarak, insan tarafından okunabilir başlıklar içinde ya da metin veya ikili dosyaların uygun makine tarafından okunabilir üst veri alanlarında. Tek şart, kullanıcının bu alanları kolayca görebilmesi.

Bir yazı tipini projeye taşırken dosyanın kendisinin de doğru gitmesi gerekiyor; yazı tipi dosyasının nasıl taşındığını anlattığımız yazı bu tarafı topluyor.

Lisans hangi durumda geçersiz oluyor?​

Metnin fesih maddesi kısa: yukarıdaki koşullardan herhangi biri yerine getirilmezse lisans hükümsüz ve geçersiz hâle geliyor.

Sonucu şu: lisansı ihlal ettiğiniz anda fontu kullanma izniniz de ortadan kalkıyor. Sorumluluk reddi bölümü ise yazılımın "olduğu gibi" sunulduğunu, hiçbir garanti verilmediğini ve telif hakkı sahibinin doğacak zararlardan sorumlu tutulamayacağını söylüyor.

Lisansın kimliği konusunda tereddüt ederseniz bağımsız bir doğrulama noktası var: bu lisans Açık Kaynak Girişimi tarafından onaylanmış durumda, kısa tanımlayıcısı OFL-1.1 ve sürdürücüsü SIL International olarak kayıtlı (Açık Kaynak Girişimi'nin OFL-1.1 kaydı).

Sık Sorulan Sorular​

Müşteri projesinde kullanırken atıf vermek zorunda mıyım?
Tasarımda atıf şartı yok. Şart, fontu dağıttığınız durumda kopyanın yanında telif bildirimi ve lisans metnini bulundurmak.

Fontu uygulamamın içine gömüp uygulamayı satabilir miyim?
Evet. Metin, fontların herhangi bir yazılımla paketlenip gömülerek o yazılımla birlikte satılabildiğini yazıyor.

Fontun adını değiştirmeden düzenleyebilir miyim?
Ayrılmış font adı ilan edilmişse hayır. Değiştirilmiş sürüm, açık yazılı izin olmadan o adı kullanamıyor.

Lisans metnini kendi lisansımla değiştirebilir miyim?
Hayır. Font, kısmen ya da tamamen, yalnız bu lisans altında dağıtılabiliyor.

Özetle​

Açık Yazı Tipi Lisansı, ticari kullanımı ayrı bir izne bağlamıyor: kullanma, gömme, değiştirme ve dağıtma hakkı ücretsiz veriliyor. Tek gerçek yasak fontu tek başına satmak; bir yazılımla ya da ürünle birlikte satmak serbest. Değiştirdiğiniz sürümde ayrılmış font adını kullanamıyorsunuz, dağıttığınız her kopyaya telif bildirimi ile lisans metnini koymanız gerekiyor ve koşullardan biri çiğnendiğinde lisans tümden geçersiz sayılıyor. Buna karşılık fontla ürettiğiniz belge bu zincirin dışında kalıyor; işinizi istediğiniz koşulla teslim edebiliyorsunuz. Yeni bir yazı tipi indirdiğinizde klasördeki lisans dosyasını açıp ayrılmış ad ilanı olup olmadığına bakmayı alışkanlık hâline getirin.

Projelerinizde kullandığınız yazı tiplerinin lisansını dosya dosya biliyor musunuz?

Güncelleme: 19 Eylül 2026. SIL Açık Yazı Tipi Lisansı 1.1 metni ve Açık Kaynak Girişimi'nin OFL-1.1 kaydı kontrol edildi.

---