- Katılım
- 21 May 2023
- Mesajlar
- 710
- Tepki
- 17
- Puan
- 18
"Kurumsal kimlik örnekleri" aranırken genelde beğenilecek görseller bekleniyor. Daha kullanışlı bir liste ise şu: bir kurumun kimliğini oluşturan öge türleri neler ve bunların her biri hukuken nasıl korunuyor?
Bu yazı kimlik ögelerini türlerine göre ayırıyor, her türün kanundaki karşılığını gösteriyor ve hangi ögenin marka, hangisinin tasarım korumasına girdiğini Sınai Mülkiyet Kanunu'na dayanarak açıklıyor.
Ad ve sözcük ögeleri
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu işaret türlerini sayarken sözcükleri listenin başına koyuyor ve kişi adlarını da bu gruba dahil ediyor.
Kurumsal kimlikte bunun karşılığı kurum adı, ürün adları ve slogan gibi ögeler oluyor.
Kanun bir sınır da koyuyor. Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer veya coğrafi kaynak belirten işaretler tescil edilemiyor. Yani işi doğrudan tarif eden genel bir ad, koruma açısından zayıf kalıyor.
- Sözcük ögeleri: Kurum adı, ürün adı, kişi adı.
- Şekil ögeleri: Logo, amblem, simge.
- Diğer işaretler: Harf, sayı, renk, ses, ambalaj biçimi.
Görsel ögeler
Kanunun saydığı ikinci grup şekiller. Kimlik çalışmasında bu grubun karşılığı logo, amblem ve simge kümesi oluyor.
Harfler ve sayılar da listede ayrı ayrı geçiyor. Kısaltmalarla kurulan kimliklerde bu iki tür belirleyici oluyor.
Rengin tek başına işaret olarak sayılması ise sık atlanan bir ayrıntı. Kurumsal renk yalnız bir tercih değil, ayırt edici işlev taşıyabilen bir öge.
Püf nokta' Alıntı:
Ürün ve ambalaj: tasarım tarafı
Kimliğin bir bölümü marka değil tasarım korumasına giriyor. Kanun tasarımı şöyle tanımlıyor: ürünün tümünün veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü.
"Ürün" kavramı da geniş tutulmuş. Bilgisayar programları hariç olmak üzere endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün ya da onu oluşturan parçalar, ambalaj gibi nesneler, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumları, grafik semboller ve tipografik karakterler bu kapsamda.
Listenin son iki maddesi kimlik çalışması açısından kritik: grafik semboller ve tipografik karakterler tasarım korumasının konusu olabiliyor.
Tescilli ve tescilsiz ayrımı
Kanun tasarım için iki koruma yolu tanımlıyor. Tasarım, kanun hükümleri uyarınca tescil edilmişse tescilli tasarım olarak korunuyor; ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuşsa tescilsiz tasarım olarak korunuyor.
Koruma şartı da açık: tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması gerekiyor.
Bu ayrım kimlik çalışmasının takvimini etkiliyor. Bir ambalaj tasarımı kamuya sunulduğu anda tescilsiz koruma doğuyor; ancak tescilli koruma daha güçlü ve süresi belirli.
Envanteri nasıl çıkarmalı?
Kimlik ögelerini listelemenin pratik yolu, kurumun dışa dönük bütün temas noktalarını gezmek: tabela, ambalaj, fatura, web sitesi, sosyal medya profili, araç giydirmesi, çalışan kıyafeti.
Her temas noktasında hangi ögenin göründüğü not edildiğinde envanter kendiliğinden çıkıyor. Aynı ögenin farklı yerlerde farklı biçimde kullanılması da bu turda görülüyor.
Sonraki adım her ögeyi kanunun kategorilerine yerleştirmek. Sözcük mü, şekil mi, renk mi; ürün görünümü mü? Bu eşleme, hangi ögenin hangi yolla korunacağını da belirliyor.
Kimlik ögesi mi, eser mi?
Bazı ögeler aynı anda birden çok koruma rejimine girebiliyor. Bir illüstrasyon telif tarafında eser sayılabilirken, aynı çizim ürün üzerinde kullanıldığında tasarım korumasının da konusu olabiliyor.
Ayrımı yapmak pratikte önemli, çünkü hakların doğuş biçimi farklı. Marka koruması tescille doğuyor; tasarımda tescilsiz yol da var; telif tarafında ise koruma eserin yaratılmasıyla başlıyor.
Bu üçlü ayrımın hangi ürünlerde nasıl işlediğini telif hakkı örnekleri yazımızda ele almıştık.
Örnek bir kimlik listesi
Kanunun kategorilerini kurumsal kimlik diline çevirdiğimizde ortaya şöyle bir liste çıkıyor: kurum adı ve ürün adları; logo ve amblem; kısaltmalar; kurumsal renk paleti; kullanılan tipografik karakterler; ambalaj biçimi ve yüzey dokusu; markanın işitsel imzası.
Bu listedeki her öge için sorulacak soru aynı: bu öge kurumu ayırt ediyor mu ve nasıl korunuyor?
Renklerin kimlikteki rolünü renklerin etkileri yazımızda, tipografik seçimin sayfadaki karşılığını tipografi yazımızda anlatmıştık.
Sık Sorulan Sorular
Kurumsal kimlik örnekleri neler?
Ad ve slogan, logo ve amblem, kısaltma, renk paleti, tipografik karakterler, ambalaj biçimi ve işitsel imza.
Renk tek başına korunabilir mi?
Kanun rengi işaret türleri arasında sayıyor; ölçüt ayırt edici nitelik taşıması.
Tipografik karakterler hangi korumaya giriyor?
Tasarım tanımındaki ürün kavramı grafik sembolleri ve tipografik karakterleri kapsıyor.
Tescilsiz tasarım korunuyor mu?
İlk kez Türkiye'de kamuya sunulmuş tasarım, tescilsiz tasarım olarak korunuyor.
Tasarımın korunma şartı ne?
Yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması.
Özetle
Kurumsal kimlik örnekleri, beğeni listesi olmaktan çok bir öge envanteri. Sözcükler, şekiller, harf ve sayılar, renk, ses ve ambalaj biçimi marka tarafında; ürün görünümü, grafik semboller ve tipografik karakterler tasarım tarafında yer alıyor. Tasarımda tescilli ve tescilsiz iki yol var, ikisinin de şartı yenilik ve ayırt edicilik.
Kimlik envanterinizde kaç öge var ve her birinin koruma yolu belli mi?
Güncelleme: 2 Eylül 2026. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu metni kontrol edildi.
Dijital Dünyanıza Yön Veren Pusula
