Reklam Nedir, Kanun Hangi İçeriği Reklam Sayıyor?

---

Bir gönderinin reklam sayılıp sayılmadığı beğeni sayısına ya da ödeme yapılıp yapılmadığına bakılarak belirlenmiyor. Kanun ölçütü amaç ve bağlam üzerinden kuruyor; bu ölçüt karşılandığında bir dizi yükümlülük de devreye giriyor.

Aşağıda ticari reklamın kanuni tanımını, uyulması gereken ilkeleri, örtülü reklam yasağını ve ispat yükünün kimde olduğunu kanun metnine bakarak topluyoruz.

Kanundaki tanım​

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ticari reklamı üç parçalı tanımlıyor.

Birinci parça bağlam: ticaret, iş, zanaat veya bir meslekle bağlantılı olması gerekiyor.

İkinci parça amaç: bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek veya ikna etmek.

Üçüncü parça biçim: reklam verenler tarafından herhangi bir mecrada yazılı, görsel, işitsel ve benzeri yollarla gerçekleştirilen pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurular.

• Bağlam: Ticaret, iş, zanaat veya meslek.
• Amaç: Satış sağlamak, bilgilendirmek veya ikna etmek.
• Mecra: Herhangi bir mecra; biçim sınırı yok.

"Herhangi bir mecra" ne kapsıyor?​

Tanımdaki mecra ifadesi belirli bir platformla sınırlı değil. Kanun yazılı, görsel, işitsel ve benzeri yolları sayarak biçimi açık uçlu bırakıyor.

Bunun günlük karşılığı şu: bir gönderinin televizyon reklamı mı yoksa sosyal medya paylaşımı mı olduğu tanım açısından fark yaratmıyor. Belirleyici olan bağlam ve amaç.

Aynı sebeple, ücretsiz olarak yapılan bir tanıtım da tanım karşılanıyorsa ticari reklam sayılabiliyor.

Püf nokta' Alıntı:

Kanun mecraya değil amaca bakıyor; bir paylaşımın reklam olup olmadığını nerede yayımlandığı belirlemiyor.

Genişletmek için tıkla ...

Uyulması gereken ilkeler​

Kanun genel çerçeveyi de koyuyor: ticari reklamların Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları esas.

Yasaklar da ayrı ayrı sayılıyor. Tüketiciyi aldatıcı ya da onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici reklam yapılamıyor.

Liste sürüyor: can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu reklamlar da yasak.

Bir de korunması gereken gruplar var: hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici ticari reklam yapılamıyor.

Örtülü reklam yasağı​

Kanun ayrı bir kavram daha tanımlıyor. Reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin yazı, haber, yayın ve programlarda; mal veya hizmetlere ilişkin isim, marka, logo veya diğer ayırt edici şekil ve ifadelerle ticari unvan ya da işletme adlarının reklam yapmak amacıyla yer alması ve tanıtıcı mahiyette sunulması örtülü reklam sayılıyor.

Yaptırım da net: her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yapılması yasak.

Bu hüküm içerik üreticileri açısından doğrudan sonuç doğuruyor. Bir ürünün tanıtıldığı içerikte reklam ilişkisinin açıkça belirtilmesi, tercih değil kanuni bir gereklilik.

Karşılaştırma ve ispat​

Kanun karşılaştırmalı reklama izin veriyor: aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal veya hizmetlerin karşılaştırmalı reklamı yapılabiliyor.

İzin, iddiaların serbestliği anlamına gelmiyor. Kanun ispat yükünü açıkça yerleştiriyor: reklam verenler, ticari reklamlarında yer alan iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlü.

Bu iki hüküm birlikte okunduğunda ölçüt netleşiyor: rakiple karşılaştırma yapılabiliyor ama söylenen her sayının ve her üstünlük iddiasının arkasında doğrulanabilir bir dayanak bulunmalı.

Kim sorumlu tutuluyor?​

Kanun sorumluluğu tek bir tarafa yıkmıyor. Metin reklam verenlerin yanı sıra reklam ajanslarını ve mecra kuruluşlarını da anıyor; yani içeriği hazırlayan ve yayımlayan taraflar da bu çerçevenin içinde.

Bunun pratik sonucu, bir tanıtımın yayımlandığı platformun da sürecin parçası olması. İçerik üreticisiyle marka arasındaki anlaşma, yayımlanan içeriğin kurallara uygunluğunu ortadan kaldırmıyor.

İspat yükünün reklam verende olması da bu dağılımı tamamlıyor: iddiayı ortaya atan taraf, doğruluğunu gösterebilecek belgeyi hazır bulundurmak zorunda.

Uygulamada nelere dikkat ediliyor?​

Kanunun ölçütlerini günlük işe çevirmek için üç soru yeterli oluyor. Birincisi: bu içerik bir mal veya hizmetin satışını sağlamayı ya da ikna etmeyi hedefliyor mu?

İkincisi: reklam ilişkisi içeriğin kendisinde açıkça görünüyor mu? Kanun örtülü reklamı yalnız gizlenmiş ödeme üzerinden değil, tanıtıcı mahiyette sunumun reklam olduğu belirtilmeden yapılması üzerinden tanımlıyor.

Üçüncüsü: söylenen her iddianın dayanağı var mı? Karşılaştırma ve üstünlük ifadeleri, ispat yükümlülüğünün en sık gündeme geldiği yer.

Yan yana okunacaklar​

Ticari iletinin onay şartını spam yazımızda ele almıştık; reklam mesajının gönderilebilmesi ayrı bir mevzuata bağlı.

Reklamın ekranda nereye konduğunu banner yazımızda, uygulama içinde reklamın nasıl yayınlandığını ise AdMob yazımızda anlatmıştık.

Sık Sorulan Sorular​

Reklam nedir?
Ticaret, iş, zanaat veya meslekle bağlantılı olarak satışı sağlamak, bilgilendirmek ya da ikna etmek amacıyla yapılan pazarlama iletişimi duyuruları.

Sosyal medya paylaşımı reklam sayılır mı?
Tanım herhangi bir mecrayı kapsıyor; bağlam ve amaç karşılanıyorsa sayılıyor.

Örtülü reklam nedir?
Reklam olduğu açıkça belirtilmeden, tanıtıcı mahiyette sunulan içerik; her iletişim aracında yasak.

Rakiple karşılaştırma yapılabilir mi?
Aynı ihtiyaca yönelik rakip mal veya hizmetlerin karşılaştırmalı reklamı yapılabiliyor.

İddiaları kim ispatlıyor?
Kanun ispat yükünü reklam verenlere yüklüyor.

Özetle​

Ticari reklam, meslekle bağlantılı olarak satışı sağlamak ya da ikna etmek amacıyla herhangi bir mecrada yapılan pazarlama iletişimi. Doğru ve dürüst olma esas; aldatıcı ve istismar edici içerikler yasak. Reklam olduğu belirtilmeden yapılan tanıtım örtülü reklam sayılıyor ve yasak. Karşılaştırma serbest ama iddiayı ispatlamak reklam verenin işi.

Yayımladığınız tanıtım içeriklerinde reklam ilişkisi açıkça görünüyor mu?

Güncelleme: 3 Eylül 2026. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun metni kontrol edildi.

---