- Katılım
- 21 May 2023
- Mesajlar
- 777
- Tepki
- 17
- Puan
- 18
Çoğu sitede aynı kutu çıkıyor: koyu renkli büyük bir "kabul et", yanında soluk ve küçük bir bağlantı. Bu tasarımın rehberde bir karşılığı var ve iyi örnek olarak sayılmıyor.
Aşağıda çerez politikasının hangi kurala dayandığını, hangi çerezler için rıza aranmadığını, panelin nasıl kurulması gerektiğini ve metinde bulunması beklenen bilgileri Kişisel Verileri Koruma Kurumunun yayımladığı rehbere bakarak topluyoruz.
Rehber çerezi nasıl tanımlıyor?
Kurumun Temmuz 2025'te yayımladığı çerez rehberi tanımı teknik tarafından başlatıyor: çerez, internet sitesi operatörleri tarafından kullanıcı cihazına yerleştirilen bir tür metin dosyası ve HTTP talebinin parçası olarak aktarılıyor.
Rehber kapsamını da sınırlıyor. Belge, çerezler yoluyla kişisel veri işlenmesini ele alıyor; kişisel veri işlemeyen çerezler kapsam dışında bırakılmış. Piksel, parmak izi ve yerel depolama gibi benzer uygulamalar için de yönlendirme yapmıyor.
Çerezin tarayıcı tarafında teknik olarak nasıl çalıştığını çerez yazımızda ele almıştık; buradaki konu o dosyanın hukuki tarafı.
Hangi çerez için rıza gerekmiyor?
Rehber, veri sorumlularına iki ölçüt öneriyor. Kriter A, çerezin yalnız iletişimin elektronik haberleşme şebekesi üzerinden sağlanması amacıyla kullanılmasını; Kriter B ise çerez kullanımının, kullanıcının hizmet almak için açıkça talep ettiği bilgi toplumu hizmetleri için kesinlikle gerekli olmasını anlatıyor.
Sıralama da belirtilmiş: veri sorumlusu önce işlemenin açık rıza dışındaki şartlardan birine dayanıp dayanmadığını değerlendiriyor. Hiçbirini karşılamıyorsa işleme, ilgili kişinin açık rızasına dayanmak zorunda.
Zorunlu çerezler için verilen tarif de net: bunlar sitenin çalışması için gereken, giriş yapma, form doldurma ya da gizlilik tercihlerinin hatırlanması gibi talep edilen hizmetin yerine getirilmesi için kullanılan çerezler. Rehber bu çerezlerin pazarlama amacıyla kullanılmaması gerektiğini de yazıyor.
Açık rızanın hangi şartlara bağlandığını KVKK izni yazımızda ayrıntılandırmıştık.
Panel nasıl kurulmalı?
Rehberin en somut bölümü burası. Siteye girildiği anda bir çerez yönetim paneli çıkması ve bu panelde renk, büyüklük ve punto açısından eşit derecede "kabul et", "reddet" ve "tercihler" düğmelerinin sunulması iyi uygulama örneği sayılıyor.
Bir ayrıntı daha var: açık rıza ile işlenmesi gereken çerezlerin panelde ilk elde pasif biçimde gelmesi önem taşıyor. Yani kutucuklar işaretli açılmıyor.
- Eşitlik: Kabul, ret ve tercih düğmeleri aynı görsel ağırlıkta.
- Varsayılan: Rıza gerektiren çerezler pasif başlıyor.
- Geri alma: Panel ya da rıza aracı erişilebilir kalıyor.
- Sıklık: Her girişte değil, çerezin ömrüyle orantılı aralıkla hatırlatma.
Rızanın geri alınabilirliği ayrı bir başlık: rehber, rıza yönetim platformunun içeriği engellemeyecek kadar küçük bir ikona ya da banda dönüştürülüp sayfanın bir köşesinde durmasını iyi örnek sayıyor. Her ziyarette rıza istemenin ise "rıza yorgunluğu" yaratabileceği ve özgür iradeyi sakatlayabileceği belirtiliyor.
Püf nokta' Alıntı:
Metinde ne yazmalı?
Rehber, rızanın "belirli bir konuya ilişkin olma" unsuru için üç bilgiyi arıyor: çerezin kullanım amacı, bu amaçla ölçülü belirlenmiş süresi ve çerezin birinci taraf mı üçüncü taraf mı olduğu. "Kişisel verilerimin işlenmesini kabul ediyorum" gibi açık uçlu bir ifade tek başına açık rıza sayılmıyor.
Politikanın dayandığı yükümlülük ise kanunun kendisinde. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu onuncu maddesinde, kişisel verilerin elde edilmesi sırasında veri sorumlusunun ilgili kişilere şu bilgileri vermekle yükümlü olduğunu düzenliyor: veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği, verilerin hangi amaçla işleneceği, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplamanın yöntemi ile hukuki sebebi ve on birinci maddedeki haklar.
Çerez politikası sonuçta kişisel veri tanımının üzerine kuruluyor; o tanımı ve kanunun kapsamını kanunu ele aldığımız yazıda aktarmıştık.
Sık Sorulan Sorular
Çerez politikası zorunlu mu?
Çerezlerle kişisel veri işleniyorsa kanunun aydınlatma yükümlülüğü işliyor; bilgilendirme yapılması gerekiyor.
Her çerez için rıza almak gerekir mi?
Hayır. Kriter A ve B kapsamındaki, hizmetin yerine getirilmesi için kesinlikle gerekli çerezlerde açık rıza dışındaki şartlar değerlendiriliyor.
Panelde ret düğmesi şart mı?
Rehber, kabul, ret ve tercih düğmelerinin renk, büyüklük ve punto açısından eşit sunulmasını iyi uygulama sayıyor.
Kutucuklar işaretli gelebilir mi?
Açık rıza gereken çerezlerin panelde ilk elde pasif gelmesi önem taşıyor.
Politikada hangi bilgiler bulunmalı?
Çerezin amacı, ölçülü belirlenmiş süresi, birinci mi üçüncü taraf mı olduğu ve kanunun onuncu maddesindeki aydınlatma başlıkları.
Özetle
Çerez politikası, sayfanın altına konan bir metin değil; hangi çerezin hangi hukuki sebeple çalıştığının kaydı. Rehber önce açık rıza dışındaki şartların değerlendirilmesini istiyor, zorunlu çerezleri pazarlamadan ayırıyor ve paneli tasarım düzeyinde tarif ediyor: eşit düğmeler, pasif varsayılanlar, kolay geri alma. Metnin içeriğini ise kanunun onuncu maddesi belirliyor.
Sitenizdeki çerez panelinde "reddet" düğmesi, "kabul et" ile aynı büyüklükte mi?
Güncelleme: 5 Eylül 2026. KVKK Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber (Temmuz 2025) ve 6698 sayılı Kanun metni kontrol edildi.
Dijital Dünyanıza Yön Veren Pusula
