- Katılım
- 21 May 2023
- Mesajlar
- 602
- Tepki
- 17
- Puan
- 18
Bir sözleşmeyi imzalamak için yazıcıdan çıktı almak, ıslak imza atıp taramak ve geri göndermek hâlâ yaygın. Oysa aynı belgenin elektronik ortamda, hukuki karşılığı olan bir imzayla imzalanması mümkün. Buradaki anahtar kavram, sıradan bir görüntü değil: nitelikli elektronik sertifika.
Bu yazı elektronik imzanın mevzuattaki tanımını, imzanın nasıl atıldığını, hangi araçların gerektiğini ve sertifikayı kimin verdiğini düzenleyici kurumun kendi sayfasına dayanarak anlatıyor.
Elektronik imza nedir?
BTK'nın elektronik imza soru-cevap sayfasına göre 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'ndaki tanım şöyle: elektronik imza, başka bir elektronik veriye eklenen ya da o veriyle mantıksal bağlantısı bulunan elektronik veri.
Tanımın içinde bir görüntü, taranmış imza ya da yazı tipiyle yazılmış ad geçmiyor. Elektronik imza bir resim değil, belgeye bağlanan ve o belgeyle ilişkisi doğrulanabilen veri.
İmzayı geçerli kılan şey: sertifika
Aynı sayfa iki kavramı ayırıyor: elektronik sertifika ve nitelikli elektronik sertifika. İmzanın hukuki ağırlığı bu ikinciyle geliyor.
Sertifikayı kim veriyor sorusunun yanıtı da sayfada: Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı, 5070 sayılı Kanun'a göre kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri arasından tanımlanıyor. Sertifika verebilecek sağlayıcıların listesi ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun sitesinde yayımlanıyor.
Nereden alınır?' Alıntı:
Nasıl atılıyor?
İmza, sertifikanın saklandığı araçla oluşturuluyor. Sayfa, imza oluşturmak için kullanılan yazılım ya da donanımdan söz ediyor ve 5070 sayılı Kanun'un "güvenli" elektronik imza oluşturma araçlarını tanımlayarak bu araçlarda bulunması gereken özellikleri şart koştuğunu belirtiyor.
Pratik akış şöyle işliyor:
- Sertifika edinme: Yetkili bir sağlayıcıdan nitelikli elektronik sertifika alınıyor.
- Araç: Sertifika, güvenli imza oluşturma aracında saklanıyor.
- İmzalama: Belge, imzalama yazılımı üzerinden sertifikayla imzalanıyor.
- Doğrulama: Karşı taraf imzanın belgeye ait olduğunu doğrulayabiliyor.
Nerelerde kullanılıyor?
BTK'nın sayfası kullanım alanlarına örnek veriyor: sigorta işlemleri, kâğıtsız ofis uygulamaları, elektronik sözleşmeler ve elektronik siparişler. Aynı sayfa kamuda yürütülen e-dönüşüm projelerinin 5070 sayılı Kanun ve ikincil düzenlemelerle desteklenerek elektronik ortama taşındığını da belirtiyor.
Kurumsal tarafta e-imza çoğu zaman tek başına değil, başka elektronik belge uygulamalarıyla birlikte kullanılıyor; faturalama tarafında mali mühür ya da e-imza istenmesinin nedeni de bu.
Mobil sertifika seçeneği
Sertifikanın saklandığı araç her zaman bilgisayara takılan bir donanım olmak zorunda değil. Düzenleyici kurumun listesindeki sağlayıcılar arasında sertifikayı mobil hat üzerinden sunan hizmetler de bulunuyor.
Bu yöntemde imzalama işlemi telefon üzerinden onaylanıyor, ayrı bir okuyucu taşımak gerekmiyor. Karar verirken bakılacak nokta yine aynı: hizmetin yetkili sağlayıcı listesinde yer alıp almadığı.
Kurum içinde nereden başlamalı?
E-imzaya geçiş çoğu zaman tek bir kişiyle başlıyor: sözleşmeleri imzalayan yetkili. Süreç yaygınlaştıkça hangi belgelerin elektronik imzayla, hangilerinin ıslak imzayla yürüyeceğinin yazılı hâle gelmesi gerekiyor.
Bu ayrımı baştan yapmak, aynı belgenin iki farklı biçimde dolaşmasını ve arşivde hangi sürümün geçerli olduğunun kaybolmasını önlüyor.
Mevzuat nerede yazıyor?
Sayfa düzenleme çerçevesini de sıralıyor: 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, 6 Eylül 2004 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2004/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi ve 6 Ocak 2005 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan uygulama usul ve esaslarına ilişkin yönetmelik.
Yurt dışından alınan bir sertifikanın burada kullanılıp kullanılamayacağı da aynı Kanun kapsamında ele alınan bir başlık; koşulları mevzuatta tanımlı.
Kimlik güvenliğinin diğer halkaları
Elektronik imza kimliğinizi belgeye bağlıyor; hesaplarınıza erişimi koruyan mekanizmalar ise ayrı bir katman. İki faktörlü doğrulamada yedek kodların neden saklanması gerektiğini yedek kodları ele aldığımız yazıda anlatmıştık.
Parola yerine geçen yöntemlere geçerken kurtarma planının nasıl kurulacağını passkey kurtarma planını incelediğimiz yazıda ele aldık. Kişisel veri tarafındaki yükümlülükleri ise gizlilik metnini hazırlamayı anlattığımız yazıda toplamıştık.
Sık Sorulan Sorular
Elektronik imza nedir?
5070 sayılı Kanun'daki tanıma göre başka bir elektronik veriye eklenen ya da onunla mantıksal bağlantısı bulunan elektronik veridir.
Taranmış ıslak imza elektronik imza sayılır mı?
Tanım bir görüntüden değil, belgeye eklenen ve onunla bağlantısı bulunan elektronik veriden söz ediyor. Hukuki ağırlık nitelikli elektronik sertifikayla geliyor.
Sertifikayı kim veriyor?
Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcıları; Kanun bunları kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri olarak tanımlıyor. Yetkili sağlayıcı listesi BTK'nın sitesinde yayımlanıyor.
İmza atmak için özel bir araç gerekiyor mu?
Evet. Kanun güvenli elektronik imza oluşturma araçlarını tanımlıyor ve bu araçlarda bulunması gereken özellikleri şart koşuyor.
E-imza nerelerde kullanılıyor?
BTK'nın sayfası sigorta işlemleri, kâğıtsız ofis, elektronik sözleşme ve elektronik sipariş örneklerini veriyor.
Özetle
Dijital imza, taranmış bir görüntü değil; belgeye bağlanan ve doğrulanabilen elektronik veri. Hukuki karşılığını nitelikli elektronik sertifikadan alıyor, sertifikayı da düzenleyici kurumun listesinde yer alan sağlayıcılar veriyor. İmzalama, sertifikanın saklandığı güvenli araç üzerinden yapılıyor. Çerçeve 5070 sayılı Kanun ve ona bağlı ikincil düzenlemelerde tanımlı.
Kurumunuzda hâlâ çıktı alıp tarayarak imzalanan bir süreç var mı?
Güncelleme: 26 Ağustos 2026.
Dijital Dünyanıza Yön Veren Pusula
