- Katılım
- 21 May 2023
- Mesajlar
- 753
- Tepki
- 17
- Puan
- 18
E-fatura ile e-arşiv fatura sık karıştırılıyor. Oysa ikisini ayıran şey belgenin biçimi değil, karşı tarafın kim olduğu: alıcı e-fatura sistemine kayıtlı mı, değil mi?
Aşağıda e-arşiv faturanın hangi düzenlemeyle geldiğini, hangi durumda düzenlendiğini, kimler için zorunlu olduğunu ve iletim ile saklama tarafında nelerin değiştiğini idarenin kendi sayfasına bakarak topluyoruz.
Hangi düzenlemeyle geldi?
Gelir İdaresi Başkanlığının e-Arşiv hakkında sayfası çerçeveyi tek cümlede veriyor. 509 sıra numaralı tebliğ, uygulamaya girecek sektörleri ve mükellef gruplarını genişletti.
Aynı tebliğ üç konuyu yeniden düzenledi: belgenin elektronik ortamda oluşturulması, alıcının talebine göre kâğıt veya elektronik ortamda iletilmesi ve elektronik ortamda muhafaza ile ibrazı.
Bu üçlü, uygulamanın kapsamını da özetliyor: oluşturma, iletme ve saklama.
- Oluşturma: Elektronik ortamda.
- İletim: Alıcının talebine göre kâğıt ya da elektronik.
- Saklama: Elektronik ortamda muhafaza ve ibraz.
Hangi belge ne zaman düzenleniyor?
Sayfa ayrımı net bir kuralla veriyor. İzin almış mükellefler, e-Fatura uygulamasına kayıtlı mükelleflere yaptıkları mal satışları ve hizmet ifalarında faturayı e-Fatura olarak düzenliyor.
Karşı taraf kayıtlı değilse belge türü değişiyor: e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan vergi mükellefleri ile vergi mükellefi olmayanlara yapılan satışlarda fatura e-Arşiv Fatura olarak düzenleniyor.
Yani seçim satıcının tercihine değil, alıcının sistemdeki durumuna bağlı.
Püf nokta' Alıntı:
Kimler kapsama girdi?
Sayfa zorunluluk gruplarını sayıyor. Birinci grup, 1 Ocak 2020 tarihine kadar e-Fatura uygulamasına zorunlu ya da isteğe bağlı olarak dâhil olanlar.
İkinci grup doğrudan internet ticaretini ilgilendiriyor: aracı hizmet sağlayıcıları, internet ortamında ilan yayınlayanlar ile internet reklamcılığı hizmet aracıları.
Bu iki grup için tarih de belirtiliyor: 1 Ocak 2020'ye kadar e-Arşiv Fatura uygulamasına geçmek ve bu tarihten itibaren faturalarını e-Fatura veya e-Arşiv Fatura olarak düzenlemek zorundalar.
Sonraki dönem için de kural var. Sonradan e-Fatura kapsamına girenler için geçiş tarihi, kapsama girdikleri tarih oluyor. Sayılan internet aktörlerinden sonradan işe başlayanlar içinse süre, işe başlama tarihinden itibaren üç ay olarak belirlenmiş.
E-fatura tarafında tanım ne?
E-Fatura hakkında sayfası belgenin üç niteliğini sayıyor. Biçimi ve standardı idare belirliyor; içeriği vergi mevzuatının faturada aradığı bilgileri karşılıyor; taraflar arasındaki aktarım ise merkezi bir platform üzerinden yürüyor.
Sayfa uygulamanın 397 sıra numaralı düzenlemeyle hayata geçtiğini ve 5 Mart 2010'dan bu yana yürürlükte olduğunu belirtiyor.
Önemli bir açıklama daha var. İdare, e-Faturayı yeni bir belge türü saymıyor; nitelik olarak basılı faturanın karşılığı kabul ediliyor.
Neden ortak bir standart kullanılıyor?
Sayfa amacı da yazıyor. Hedef, tarafların tek bir biçim ve standart üzerinden çalıştığı; güvenliği artıran, zaman ve masraf kazandıran bir düzen kurmak.
Standart seçimi de açıklanmış. Yurt dışı uygulamalar incelenerek başarıya ulaşmış işleyişler dikkate alınmış ve açık kaynak bir standart olan, XML tabanlı ve ticari hayatın bütün süreçlerini kapsayacak etiketlemelere sahip uluslararası bir standart benimsenmiş.
Bu, entegrasyon tarafında pratik bir sonuç doğuruyor: belge yapısı ortak olduğu için farklı yazılımlar aynı belgeyi okuyup yazabiliyor.
Saklama tarafında ne değişiyor?
Tebliğin düzenlediği üçüncü konu muhafaza ve ibraz. Belge elektronik ortamda saklanıyor ve gerektiğinde yine elektronik ortamda sunuluyor.
Bunun işletme tarafındaki karşılığı, kâğıt arşivin yerini dosya arşivinin alması. Ancak dosyanın saklanması tek başına yeterli olmuyor; istendiğinde ibraz edilebilir durumda olması gerekiyor.
Bu da yedekleme ve erişilebilirlik sorusunu doğuruyor: belgelerin bulunduğu sistem değiştiğinde eski belgeler hâlâ açılabiliyor mu?
İletim tarafındaki esneklik de not edilmeli. Tebliğ alıcının talebine göre kâğıt ya da elektronik iletime izin verdiği için, satış kanalına göre iki yol da kullanılabiliyor.
Yan yana okunacaklar
E-faturanın nasıl düzenlendiğini ve kimlerin zorunlu kapsamda olduğunu e-fatura yazımızda ele almıştık.
Düzenlenen bir belgenin iptal sürecini iptal portalı yazımızda, mağaza tarafındaki kayıt yükümlülüğünü ise ETBİS yazımızda anlatmıştık.
Sık Sorulan Sorular
E-arşiv fatura nedir?
E-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayanlara düzenlenen, elektronik ortamda oluşturulup saklanan fatura.
E-fatura ile farkı ne?
Alıcı e-Fatura uygulamasına kayıtlıysa e-Fatura, kayıtlı değilse e-Arşiv Fatura düzenleniyor.
Nasıl iletiliyor?
Tebliğe göre alıcının talebine göre kâğıt veya elektronik ortamda.
Kimler zorunlu?
Aracı hizmet sağlayıcıları, internette ilan yayınlayanlar ve internet reklamcılığı hizmet aracıları sayılan gruplar arasında.
E-fatura yeni bir belge türü mü?
Değil. İdare bunu basılı faturanın nitelik olarak karşılığı sayıyor.
Özetle
E-arşiv fatura, e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan alıcılara düzenlenen elektronik fatura. Belge türünü satıcının tercihi değil alıcının kayıt durumu belirliyor. İnternet ticaretinde aracı hizmet sağlayıcıları ve internet reklamcılığı aracıları açıkça zorunluluk kapsamında sayılıyor. Oluşturma elektronik, iletim ise alıcının talebine göre kâğıt ya da elektronik olabiliyor.
Sattığınız her müşteri için hangi belge türünü düzenlediğinizi sisteminiz otomatik seçiyor mu?
Güncelleme: 3 Eylül 2026. Gelir İdaresi Başkanlığı e-Belge sitesindeki e-Arşiv ve e-Fatura sayfaları kontrol edildi.
Dijital Dünyanıza Yön Veren Pusula
