Git Komutları Nelerdir, Hangi Sırayla Kullanılıyor?

---

Sürüm kontrolüne yeni başlayanların en sık takıldığı şey komutların sayısı değil, sırası. Hangi komutun neyi hazırladığı bilinmeyince, kaydedildiği sanılan değişiklik aslında bekleme alanında kalıyor ve depoya hiç girmiyor.

Aşağıda temel komutların ne yaptığını, bir değişikliğin çalışma dizininden depoya hangi adımlarla ilerlediğini, dalların ve birleştirmenin nereye oturduğunu ve uzak depoyla alışverişin hangi komutlarla yapıldığını resmî öğreticiye dayanarak bulacaksınız.

Depo nasıl başlatılıyor?​

Resmî öğretici işe iki başlangıç yolunu tarif ederek giriyor. Yeni bir depo başlatmak için kullanılan komut, çalışılan dizinde deponun verilerini tutan gizli bir dizin oluşturuyor.

İkinci yol mevcut bir depoyu kopyalamak: klonlama komutu, bir depoyu tüm geçmişi ve dosyalarıyla birlikte yeni bir dizine kopyalıyor.

Aradaki fark başlangıç noktası. İlkinde boş bir geçmiş kuruyorsunuz, ikincisinde var olan geçmişi devralıyorsunuz.

Değişiklik depoya nasıl giriyor?​

Öğreticinin anlattığı akış üç durak içeriyor ve yeni başlayanların takıldığı yer de burası:

• Durum görme: Çalışma dizininin durumunu gösteren komut, hangi dosyaların değiştiğini listeliyor.
• Hazırlama: Ekleme komutu dosyaları bekleme alanına alıyor; hem yeni hem değiştirilmiş dosyalar için kullanılıyor.
• Kaydetme: Kayıt komutu bekleme alanındaki değişiklikleri deponun geçmişine işliyor ve bir açıklama istiyor.

Bekleme alanının varlığı, bu sistemi dosya yedeklemeden ayıran temel fikir. Değiştirdiğiniz her dosya değil, seçtikleriniz kayda giriyor.

Kayıt neden görünmüyor?' Alıntı:

Değişiklik yapıldıktan sonra doğrudan kayıt komutu çalıştırılırsa, bekleme alanına alınmamış dosyalar geçmişe girmiyor. Sıra atlanamıyor.

Genişletmek için tıkla ...

Geçmişe nasıl bakılıyor?​

Öğretici geçmişi listeleyen komutu ve iki seçeneğini tarif ediyor. Komut proje geçmişini ve kayıtları listeliyor; bir seçenekle her kaydın içerdiği farklar, başka bir seçenekle ise özet bilgi gösteriliyor.

Bu üçlü pratikte tek bir soruyu yanıtlıyor: bu satır ne zaman, kim tarafından ve hangi açıklamayla değişti.

Yanlış bir kaydın nasıl geri alınacağı ise ayrı bir konu; seçenekleri geri alma yazımızda karşılaştırmıştık.

Dal açmak ne işe yarıyor?​

Öğreticiye göre dal komutu yeni bir dal oluşturuyor ya da mevcut dalları listeliyor. Birleştirme komutu ise bir daldaki değişiklikleri içinde bulunduğunuz dala getiriyor.

Aynı belge birleştirmenin her zaman sorunsuz geçmediğini de belirtiyor: çakışmaların elle çözülmesi gerekebiliyor.

Dalların günlük karşılığı şu: yeni bir özelliği ana çizgiyi bozmadan denemek. Deneme başarılıysa birleştiriliyor, değilse dal silinerek çalışma dizini eski hâline dönüyor.

Uzak depoyla alışveriş​

Öğretici iki yönlü akışı da tarif ediyor. Çekme komutu uzak depodaki değişiklikleri getiriyor ve içinde bulunduğunuz dalla birleştiriyor. Gönderme komutu ise yerel değişiklikleri uzak depoya yolluyor.

Sıralama burada da önemli. Uzakta sizden sonra kayıt yapılmışsa, önce çekip birleştirmeden gönderim tamamlanmıyor.

Deponun kendisiyle onu barındıran hizmetin farkını GitHub yazımızda ayırmıştık; komutlar sistemin kendisine ait, hizmet ise deponun durduğu yer oluyor.

Günlük kullanımda sıra neye benziyor?​

Temel komutlar öğrenildikten sonra günlük akış kısa bir döngüye iniyor: durum kontrolü, seçili dosyaların hazırlanması, açıklamayla kayıt ve uzak depoya gönderim.

Yeni bir işe başlarken bu döngünün başına dal açma, bitirirken de birleştirme ekleniyor. Öğreticinin tarif ettiği komut kümesi, bu döngünün tamamını karşılıyor.

Sistemin ne olduğunu ve neden bu şekilde çalıştığını temel tanıtım yazımızda ele almıştık; komutlar o mantığın arayüzü oluyor.

Kayıt açıklaması neden isteniyor?​

Kayıt komutunun açıklama istemesi biçimsel bir zorunluluk gibi görünüyor ama geçmişin okunabilirliği buna bağlı. Altı ay sonra bir satırın neden değiştiğini anlatan tek yer o açıklama oluyor.

İşe yarayan açıklama, yapılan işi değil nedenini söylüyor: dosya adını tekrar etmek yerine hangi sorunun çözüldüğünü yazmak, geçmiş listesini okunur hâle getiriyor.

İkinci alışkanlık kaydı küçük tutmak. Tek bir kayıtta on ayrı iş toplandığında, sonradan yalnız birini geri almak mümkün olmuyor; bekleme alanının seçici yapısı da tam olarak bunun için var.

Sık Sorulan Sorular​

Git komutları nelerdir?
Öğreticide geçen temel küme: depo başlatma ve klonlama, durum görme, ekleme, kayıt, geçmiş listeleme, dal oluşturma, birleştirme, çekme ve gönderme.

Ekleme ile kayıt arasındaki fark ne?
Ekleme dosyaları bekleme alanına alıyor, kayıt ise bekleme alanındakileri deponun geçmişine işliyor.

Geçmişte bir değişikliğin farkı nasıl görülüyor?
Geçmiş listeleme komutunun farkları gösteren seçeneğiyle; özet için ayrı bir seçenek bulunuyor.

Birleştirmede çakışma çıkarsa ne oluyor?
Öğretici çakışmaların elle çözülmesinin gerekebileceğini belirtiyor.

Klonlama ile başlatma aynı şey mi?
Değil. Başlatma boş bir depo kuruyor, klonlama ise mevcut deponun tüm geçmişini ve dosyalarını kopyalıyor.

Özetle​

Komutlar tek tek ezberlenecek bir liste değil, bir akışın adımları: depo kuruluyor ya da klonlanıyor, durum görülüyor, değişiklikler bekleme alanına alınıyor, açıklamayla kaydediliyor ve uzak depoyla alışveriş yapılıyor. Dal açmak denemeyi ana çizgiden ayırıyor, birleştirme ise geri getiriyor.

Günlük çalışmanızda dal açmayı alışkanlık hâline getirdiniz mi, yoksa doğrudan ana dalda mı ilerliyorsunuz?

Güncelleme: 27 Ağustos 2026. Git'in resmî öğreticisi kontrol edildi.

---