- Katılım
- 21 May 2023
- Mesajlar
- 602
- Tepki
- 17
- Puan
- 18
Adres çubuğuna yazdığınız şey aslında bir ad değil, hiyerarşik bir yolun okunabilir hâli. Alan adını "sitenin ismi" diye düşünmek günlük konuşmada yetiyor; ama uzantı seçerken, transfer yaparken ya da bir kayıt sorununu çözerken bu tanım eksik kalıyor.
Bu yazı alan adının teknik olarak ne olduğunu, noktaların neyi ayırdığını, uzantıların hangi kategorilere ayrıldığını ve pratikte hangi sınırların geçerli olduğunu iki temel kaynağa dayanarak anlatıyor.
Alan adı ne demek?
Alan adı, adres uzayında bir düğümü işaret eden ad. RFC 1034'ün alan adı kavramları bölümüne göre alan adı uzayı bir ağaç yapısı ve bu ağaçtaki her düğüm ile yaprak bir kaynak kümesine karşılık geliyor.
Ağacın tepesinde kök duruyor; belgenin ifadesiyle kök düğümün etiketi boş, yani sıfır uzunlukta. Yazarken kullandığımız noktalar bu ağaçtaki etiketleri ayırıyor ve sıralama en özel seviyeden en az özel seviyeye, yani köke doğru ilerliyor.
Noktalar neyi ayırıyor?
Bir adres soldan sağa okunduğunda daralan değil genişleyen bir kapsam anlatıyor. En soldaki etiket en özel olanı, en sağdaki ise köke en yakın olanı gösteriyor. Belgede tam nitelikli adların bir noktayla bittiği de belirtiliyor; gündelik kullanımda bu son noktayı yazmıyoruz, ama teknik gösterimde yeri var.
Aynı belge iki sayısal sınır veriyor:
- Etiket uzunluğu: Her düğümün etiketi 0-63 sekizli aralığında.
- Toplam uzunluk: Alan adını temsil eden toplam sekizli sayısı 255 ile sınırlı.
- Harf duyarlılığı: Alan adı karşılaştırmaları büyük-küçük harf duyarsız; "A" ve "a" etiketleri kardeş düğüm olamıyor.
Bu yüzden adresi büyük ya da küçük harfle yazmanız fark etmiyor, ama uzun alt alan zincirleri kurarken toplam sınırı akılda tutmak gerekiyor.
Uzantılar nasıl sınıflandırılıyor?
En sağdaki etiket, yani uzantı, üst düzey alan adı olarak anılıyor ve hepsi kök bölgede kayıtlı. IANA'nın kök bölge veritabanı bu delegasyon bilgilerini tutuyor ve uzantıları dört kategoride topluyor: genel uzantılar (.com, .org, .app gibi), ülke kodu uzantıları (.uk, .de, .fr gibi), sponsorlu uzantılar (.edu, .gov, .aero gibi belirli kuruluşlarca yönetilenler) ve altyapı uzantısı (.arpa gibi teknik amaçlı olan).
Veritabanındaki her kayıt uzantının adını, türünü ve yöneticisini gösteriyor. Yani bir uzantının kim tarafından işletildiğini merak ettiğinizde bakılacak yer, arama motoru değil bu liste.
Uzantı seçerken' Alıntı:
Türkiye uzantılarında hangi başvurunun belge istediğini TR uzantılarındaki belge zorunluluğunu ele aldığımız yazıda ayrıntılı işlemiştik.
Alt alan adı ağaçta nereye düşüyor?
Bir alt alan adı tanımlamak, ağaca yeni bir düğüm eklemekten başka bir şey değil. Adresin soluna eklediğiniz her etiket, bir alt seviye açıyor ve kendi kayıtlarını taşıyabiliyor.
Bu esneklik sınırsız değil: her etiketin 63 sekizlik sınırı ve adın tamamının 255 sekizlik sınırı burada da geçerli. Uzun ve çok katmanlı adlar kurarken bu iki sayı, adın hiç çözümlenememesi ile çalışması arasındaki farkı belirleyebiliyor.
Ad sunucuları işin neresinde?
Alan adının anlamlı olması için bir yerde çözümlenmesi gerekiyor. RFC 1034, ad sunucularının kendi yetkili oldukları bölümlerin verisinin tamamına sahip olduğunu ve her bölgenin en az iki sunucu tarafından desteklenmesi gerektiğini söylüyor.
Pratik karşılığı şu: alan adınızı satın almak tek başına yetmiyor, hangi ad sunucularının o adı çözümleyeceğini de tanımlamanız gerekiyor. Kayıt işleminin bütününe domain tescilini adım adım anlattığımız yazıdan bakabilirsiniz.
Süre ve sahiplik
Alan adı satın alınan değil, süreli olarak tahsis edilen bir kayıt. Süre dolduğunda adın hemen serbest kalıp kalmadığı ayrı bir konu; bunu yenileme süresi geçtiğinde ne olduğunu incelediğimiz yazıda anlatmıştık.
Sık Sorulan Sorular
Domain ne demek?
Hiyerarşik ad uzayında bir düğümü işaret eden addır. RFC 1034 alan adı uzayını ağaç yapısı olarak tanımlıyor; her düğüm ve yaprak bir kaynak kümesine karşılık geliyor.
Alan adında büyük harf kullanmak fark eder mi?
Hayır. Belgeye göre alan adı karşılaştırmaları büyük-küçük harf duyarsızdır.
Alan adı en fazla kaç karakter olabilir?
RFC 1034'e göre her etiket 0-63 sekizli aralığında, alan adını temsil eden toplam sekizli sayısı ise 255 ile sınırlı.
Uzantılar kaç türe ayrılıyor?
IANA'nın kök bölge veritabanı dört kategori gösteriyor: genel, ülke kodu, sponsorlu ve altyapı.
Bir uzantının kim tarafından yönetildiğini nereden görürüm?
Kök bölge veritabanındaki kayıtlar uzantının adını, türünü ve yönetici kuruluşunu listeliyor.
Özetle
Alan adı, kökten aşağı doğru dallanan bir ağaçta konum belirten ad; noktalar bu ağaçtaki etiketleri ayırıyor. Etiket 63, adın tamamı 255 sekizli sınırında ve karşılaştırmalar harf duyarsız. Uzantılar kök bölgede dört kategoride kayıtlı ve her birinin yöneticisi bellidir; kayıt koşullarını da o yönetici belirliyor.
Kullandığınız uzantının kayıt koşullarını, başvurmadan önce yöneticisinin sayfasından kontrol ettiniz mi?
Güncelleme: 26 Ağustos 2026.
Dijital Dünyanıza Yön Veren Pusula
