NXDOMAIN Ne Demek, Olmayan Kayıt Neden Önbellekte Kalır?

---

Yeni bir alt alan adı tanımladınız ama tarayıcıda açılmıyor. Kaydı kontrol ediyorsunuz, panelde duruyor. Bir arkadaşınıza soruyorsunuz, onda açılıyor. Sizde ise inatla aynı hata: sunucu bulunamadı.

Kaydı doğru yazdınız; sorun kaydın var olmadığı dönemde yapılmış bir sorgunun hâlâ hatırlanıyor olması. Aşağıda bu hatanın standartta ne anlama geldiğini, olumsuz yanıtların neden ve ne kadar süreyle saklandığını, benzer görünen iki farklı durumun nasıl ayrıldığını standart belgeden çıkarıyoruz.

Terim tam olarak ne anlatıyor?​

Kısaltma, standartta ad hatası olarak geçen yanıt kodunun başka bir ifadesi; belge iki terimin dönüşümlü kullanıldığını yazıyor (RFC 2308).

Anlamı doğrudan: sorgulanan ad mevcut değil. Bu, sunucunun erişilemediği ya da yanıt veremediği anlamına gelmiyor; tersine, yetkili taraf soruyu aldı ve "böyle bir ad yok" diye yanıtladı.

Kodun kayıt defterindeki yeri de bunu doğruluyor. Yanıt kodları kayıt defterinde 3 numara "var olmayan alan adı" açıklamasıyla listeleniyor; hemen yanında 2 numaralı sunucu hatası ve 5 numaralı reddedilen sorgu gibi bambaşka anlamlar taşıyan kodlar duruyor (IANA'nın DNS yanıt kodu kayıt defteri).

Benzer görünen ama farklı bir durum daha var. Belgenin "veri yok" adını verdiği sözde yanıt kodu, adın ilgili sınıf için geçerli olduğunu ama istenen türde kayıt bulunmadığını gösteriyor. Bu durum yanıttan çıkarım yoluyla anlaşılıyor.

Ayrım pratikte önemli: birincisinde ad hiç yok, ikincisinde ad var ama sorduğunuz tür tanımlı değil. Panelde adres kaydı yazmayı unuttuğunuzda karşılaştığınız şey çoğu zaman ikincisi.

Sorunun sizde mi karşı tarafta mı olduğunu ayırt etmenin genel yollarını sitenin neden açılmadığını teşhis ettiğimiz yazıda ele almıştık.

Olumsuz yanıt neden saklanıyor?​

Olumsuz önbellekleme, bir kayıt kümesinin ya da alan adının var olmadığı bilgisinin saklanması demek. Belge bunun neden yapıldığını üç maddeyle açıklıyor:

• Hız: Olumsuz yanıtlar için yanıt süresini kısaltıyor.
• Trafik: Çözümleyiciler ile ad sunucuları arasında gönderilmesi gereken ileti sayısını azaltıyor.
• Ölçek: Belgeye göre bütün çözümleyiciler bunu uygulasa internetteki DNS trafiğinin büyük bir bölümü ortadan kalkabilirdi.

Bu nedenle standart tavrını net koyuyor: olumsuz önbellekleme artık bir çözümleyicinin isteğe bağlı parçası olarak görülmemeli.

Eski tanımın bir kusuru da bu belgeyle düzeltilmiş. Önceki tarif, ad sunucusunun önbelleğe aldığı olumsuz yanıtları başka çözümleyicilere vermesine izin vermiyordu ve bu, önbelleklemenin etkisini büyük ölçüde azaltıyordu.

Süre nereden geliyor?​

Burada ilginç bir tasarım sorunu var. Olumlu yanıtlarda süre, dönen kaydın kendi alanında taşınıyor. Olumsuz yanıtta ise dönecek bir kayıt yok.

Çözüm, bölgenin yetki başlangıcı kaydını yanıtın yetki bölümüne koymak. Yetkili sunucu bu kaydı oluştururken süreyi, yetki başlangıcı kaydındaki asgari alan ile o kaydın kendi süresinden küçük olanından alıyor.

Bu süre de normal bir önbellek kaydı gibi azalıyor ve sıfıra ulaştığında önbellekteki olumsuz yanıt artık kullanılmamalı.

Sonuç' Alıntı:

Yeni eklediğiniz kaydın görünmesi için beklemeniz gereken süreyi, kaydın kendi süresi değil, bölgenizin yetki başlangıcı kaydındaki değer belirliyor.

Genişletmek için tıkla ...

Önbelleğin genel mantığını önbelleğin neden eski içeriği gösterdiğini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

İki durum nasıl önbelleğe alınıyor?​

Belge saklama ölçütünü de ayırıyor ve fark, sorunun hangi bileşenleriyle eşleştirildiğinde.

Ad hatasından kaynaklanan olumsuz yanıt, aynı ad ve sınıf ikilisi için yapılan başka bir sorguya da döndürülebilecek biçimde saklanıyor. Yani ad yoksa, o ad için hangi türü sorarsanız sorun aynı olumsuz yanıt geri geliyor.

Veri yok durumundan kaynaklanan yanıt ise ad, tür ve sınıf üçlüsüyle birlikte saklanıyor. Burada tür de eşleşmeye dâhil olduğu için, aynı ada farklı bir tür sorulduğunda önbellekteki yanıt kullanılmıyor.

Bu ayrım, yeni kayıt eklerken yaşanan gecikmenin neden bazen tüm alt alan adını, bazen yalnız belirli bir kayıt türünü etkilediğini açıklıyor.

Değişikliğin neden herkeste aynı anda görünmediğini değişikliğin yayılma biçimini incelediğimiz yazı ayrıca anlatıyor.

Sık Sorulan Sorular​

Kaydı ekledim ama hâlâ hata alıyorum, ne yapmalıyım?
Olumsuz yanıt önbellekten düşene kadar beklemeniz gerekiyor. Süreyi bölgenizin yetki başlangıcı kaydındaki asgari değer belirliyor.

Arkadaşımda açılıyor, bende açılmıyor. Neden?
Onun kullandığı çözümleyici o adı hiç olumsuz önbelleğe almamış olabilir; sizinki kaydı eklemeden önce sormuş ve yanıtı saklamış olabilir.

Bu hata sunucumun çöktüğü anlamına mı geliyor?
Hayır. Yetkili taraf soruyu yanıtladı; yanıtı "böyle bir ad yok" oldu. Sunucu erişilemezliği ayrı bir durum.

Adım var ama yine hata alıyorum, mümkün mü?
Mümkün. O zaman karşınızdaki tablo "veri yok" durumu olabilir: ad geçerli ama sorduğunuz türde kayıt tanımlı değil.

Özetle​

Bu hata bir arıza bildirimi değil, bir cevap: sorduğunuz ad mevcut değil. Olumsuz yanıtlar da tıpkı olumlu olanlar gibi önbelleğe alınıyor çünkü bu, yanıt süresini kısaltıyor ve ağ trafiğini azaltıyor; standart bunu isteğe bağlı bir özellik olarak görmüyor. Sürenin kaynağı ise şaşırtıcı yerde: dönecek bir kayıt olmadığı için süre, bölgenin yetki başlangıcı kaydındaki asgari değerden alınıyor. Yeni kayıt eklemeden önce bu değeri düşürmek, sonradan beklemekten daha kolay. Ve adın hiç olmaması ile adın olup türün olmaması farklı iki durum; hangisiyle karşı karşıya olduğunuzu anlamak teşhisin yarısı.

Bölgenizin yetki başlangıcı kaydındaki asgari süre değerini biliyor musunuz?

Güncelleme: 20 Eylül 2026. RFC 2308 kontrol edildi.

---