- Katılım
- 21 May 2023
- Mesajlar
- 714
- Tepki
- 17
- Puan
- 18
Bir siteye giriyorsunuz ve sayfa yarım kalıyor: menü açılmıyor, form gönderilmiyor, harita boş bir kutu olarak duruyor. Sunucuda bir arıza yok; tarayıcıda kapalı olan bir ayar sayfanın çalışan kısmını devre dışı bırakıyor.
Bu yazı ayarın nerede olduğunu, kapalıyken sayfanın hangi parçalarının çalışmadığını, tek bir site için nasıl açıldığını ve bu izni verirken neyi göze aldığınızı Chrome'un yardım sayfasıyla MDN'in dersine bakarak topluyor.
Ayar ne işe yarıyor?
Chrome'un site ayarları sayfası, izinler listesinde bu başlığı doğrudan tanımlıyor: siteler, video oyunlar veya web formları gibi etkileşimli özellikleri göstermek için genellikle JavaScript kullanıyor.
Yani ayar bir güvenlik anahtarı değil, sayfanın etkileşimli kısımlarının çalışıp çalışmayacağını belirleyen bir izin. Kapalıyken sayfa yüklenmeye devam ediyor, yalnız hareketli kısmı sessiz kalıyor.
Kapalıyken tam olarak ne olmuyor?
MDN'in tanıtım dersi, dili web sayfalarında karmaşık özellikler kurmayı sağlayan bir betik ya da programlama dili olarak tanımlıyor.
Ders sınırı da net çiziyor: bir sayfa öylece durup size sabit bilgi göstermekten fazlasını yapıyorsa, işin içinde büyük ihtimalle bu dil vardır. Zamanında güncellenen içerik, etkileşimli haritalar, canlandırmalı grafikler ve kaydırmalı video listeleri örnek olarak veriliyor.
- Çalışmaya devam eden: Metin, görsel ve bağlantılardan oluşan sabit içerik.
- Duran: Açılır menüler, form doğrulamaları, canlı arama ve gömülü etkileşimli bileşenler.
- Belirsiz: Sayfanın kendini betikle kuran bölümleri; hiç görünmeyebiliyor.
Üç katmanın neresinde?
MDN'in dersi diller arasındaki iş bölümünü de anlatıyor: bu dil, standart web teknolojilerinden oluşan katmanlı yapının üçüncü katmanı. Diğer ikisi işaretleme dili ve biçimlendirme dili.
Bu sıralama, kapalı bir ayarın neden sayfanın tamamını değil bir katmanını etkilediğini açıklıyor. Yapı ve görünüm yerinde duruyor, davranış devre dışı kalıyor. Dilin standartla ilişkisini JavaScript ne demek yazımızda ele almıştık.
Tek site için nasıl açılıyor?
Chrome'un yardım sayfası, genel tercihinize dokunmadan yalnız o adrese özel bir izin tanımlayabileceğinizi belirtiyor. Bütün siteler için ayarları değiştirmek isteyenler içinse yolu tarif ediyor: tarayıcıyı açıp sağ üstteki menüden ayarlara, oradan gizlilik ve güvenlik bölümüne, ardından site ayarlarına gitmek ve güncellenecek ayarı seçmek.
Aynı ekranda, hangi adrese neyin açık olduğunu tek listede görmek de mümkün. Bu döküm, zamanla biriken izinleri gözden geçirmenin en pratik yolu.
Püf nokta' Alıntı:
Açarken neyi kabul ediyorsunuz?
Betik çalıştırma izni, sayfadaki kodun tarayıcı ortamında çalışmasına razı olmak demek. Bu iznin kötüye kullanıldığı durumların nasıl ortaya çıktığını ayrı bir yazıda ele almıştık; kısacası sayfaya dışarıdan giren kod da aynı izinle çalışıyor.
Bu yüzden ayarı bütün sitelere açmak yerine, ihtiyacı olan siteye vermek daha ölçülü bir yaklaşım. Chrome'un aynı sayfası izin verirken tek seferlik, ziyaret boyunca ve hiçbir zaman seçeneklerinden söz ediyor; bu ayrım diğer izinler için de aynı mantıkla çalışıyor.
Dil sayfaya nereden giriyor?
MDN'in dersi, öğrenme hedefleri arasında betiğin bir web sayfasına nasıl eklendiğini ve kod içine açıklama yazmayı da sayıyor. Yani sayfada çalışan kod, belgeye dışarıdan bağlanan ya da içine gömülen bir parça olarak duruyor.
Ders ön koşul olarak işaretleme dilinin ve biçimlendirme temellerinin bilinmesini istiyor. Sıralama tesadüf değil: önce yapı, sonra görünüm, en sonda davranış geliyor.
Ayarın kapalı olması bu son halkayı koparıyor. Belge tarayıcıya iniyor, biçimlendirme uygulanıyor, ama davranışı kuran parça hiç çalışmıyor. Sayfanın "yarım" görünmesinin teknik karşılığı tam olarak bu.
Sayfa hâlâ çalışmıyorsa
Ayar açık olduğu hâlde sorun sürüyorsa, sorunu başka katmanlarda aramak gerekiyor. Metin bozuk görünüyorsa kodlama zinciri olabilir; bunu UTF-8 yazımızda anlatmıştık.
Sayfa yalnız fare ile kullanılabiliyorsa mesele erişilebilirlik tarafında olabilir; klavyeyle gezinmeyi sınamanın yolunu klavye testi yazımızda göstermiştik.
Sık Sorulan Sorular
JavaScript nasıl açılır?
Chrome'da ayarlar menüsünden gizlilik ve güvenlik, ardından site ayarları yolu izlenip ilgili izin güncelleniyor.
Tek bir site için açabilir miyim?
Evet. Yardım sayfası, genel tercihe dokunmadan tek bir adrese özel izin tanımlanabildiğini yazıyor.
Kapalıyken sayfa hiç açılmaz mı?
Açılır. Sabit içerik görünür, etkileşimli bölümler çalışmaz.
Bu ayar neyi kontrol ediyor?
Chrome'un tanımıyla, sitelerin video oyun ve web formu gibi etkileşimli özellikleri göstermek için kullandığı betiklerin çalışmasını.
Hangi sayfalar etkileniyor?
MDN'e göre içerik güncellemesi, etkileşimli harita, canlandırmalı grafik gibi hareketli kısımları olan her sayfa.
Özetle
Bu ayar sayfanın davranış katmanını açıp kapatıyor: kapalıyken metin ve görseller yerinde duruyor, etkileşimli bölümler susuyor. Chrome tarafında izin hem genel hem site bazında yönetilebiliyor ve tüm sitelerdeki izinler tek ekrandan gözden geçirilebiliyor. İzni her yere açmak yerine ihtiyaç duyan siteye vermek, açık yüzeyi dar tutuyor.
Tarayıcınızda hangi sitelere bu izni verdiğinizi son olarak ne zaman gözden geçirdiniz?
Güncelleme: 1 Eylül 2026. Chrome'un site ayarları yardım sayfası ve MDN'in JavaScript tanıtım dersi kontrol edildi.
Dijital Dünyanıza Yön Veren Pusula
