- Katılım
- 21 May 2023
- Mesajlar
- 777
- Tepki
- 17
- Puan
- 18
Sipariş teslim edildi, alıcı memnun, ama hesabınıza para geçmedi. Panelde "hakediş bekliyor" yazıyor ve kesintilerin dökümünde adını ilk kez duyduğunuz bir hizmet bedeli görünüyor.
Aşağıda ödemenin hangi tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerektiğini, hangi kesintilerin sözleşmeye bağlı olduğunu, taksitli satışta sürenin nasıl işlediğini ve ödemenin hangi hâllerde geciktirilebileceğini mevzuattan okuyoruz.
Süre hangi tarihten başlıyor?
6563 sayılı Kanun konuyu haksız ticari uygulamalar başlığı altında düzenliyor ve bir listeyi "her durumda haksız" sayıyor. Listenin ilk sırasında ödeme var.
Kural şöyle kurulmuş: satış karşılığında satıcıya yapılması gereken ödemenin, satış bedelinin pazaryerinin tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde eksiksiz yapılmaması haksız ticari uygulama sayılıyor.
İki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerektiğine dikkat edin: para pazaryerinin tasarrufuna girecek ve sipariş alıcıya ulaşacak. Sayaç ikisinin de tamamlandığı tarihte başlıyor.
Kanun bir kapatma hükmü de koymuş: pazaryerinin ekonomik bütünlük içinde bulunduğu ödeme hizmeti sağlayıcısına yapılan ödemeler, pazaryerine yapılmış sayılıyor. Ödemenin perde arkasındaki akışı online ödeme yazımızda anlatmıştık.
Kesinti hangi şartla yapılabiliyor?
Komisyon ve hizmet bedelleri için mevzuat oran değil yöntem belirliyor. İlgili yönetmelik, herhangi bir hizmet verilmediği hâlde ya da verilen hizmetin türü ile bedelin tutar veya oranı aracılık sözleşmesinde belirtilmediği hâlde satıcıdan bedel alınmasını haksız uygulama sayıyor.
Yani tavan bir oran yok; sözleşmede yazmayan kesinti yok. Ücretin dayanağını aramanız gereken yer de bu sözleşme.
Sözleşmenin kendisi için de şartlar var. Ticari ilişkinin koşulları yazılı şekilde ya da elektronik ortamda yapılan aracılık sözleşmesiyle belirlenmeli, sözleşme açık ve anlaşılır olmalı ve sonradan satıcının erişebileceği biçimde dâhili iletişim sisteminde saklanmalı.
- Geriye dönük değişiklik: Satıcı aleyhine geçmişe yönelik ya da tek taraflı değişiklik yapılamaz.
- Buna imkân veren hüküm: Sözleşmeye böyle bir madde konması da haksız uygulama sayılıyor.
- Kampanya baskısı: Satış fiyatında tek taraflı değişiklik dâhil, kampanyalı satışa zorlamak yasak.
Püf nokta' Alıntı:
Taksitli satışta süre nasıl işliyor?
Yönetmelik beş iş günü kuralının uygulanmasını üç durumda ayrıca açıklıyor. Taksitli satışlarda yalnızca vadesi gelen taksitin ödenmesi, ilgili taksit tutarının eksiksiz ödenmesi sayılıyor.
Mahsup için de hüküm var: pazaryeri, aracılık hizmetinden doğan muaccel alacaklarını veya adli ya da idari merci kararına dayanarak satıcı adına yaptığı ödemeleri mahsup ederek ödeme yaparsa, satış bedelinin tamamı ödenmiş kabul ediliyor.
Üçüncü durum bloke süresiyle ilgili. Pazaryeri, ödeme hizmeti sağlayıcısıyla yaptığı üye iş yeri anlaşmasındaki bloke süresinden önce bedeli maliyetini üstlenerek serbest kullanımına alırsa, bedel anlaşmadaki bloke süresinin sonunda tasarrufa girmiş sayılıyor. Anlaşmada bloke süresi belirlenmemişse serbest kullanıma geçtiği gün esas alınıyor.
Ödeme hangi hâlde bekletilebiliyor?
Kuralın bir istisnası var. Pazaryeri, hukuka aykırı faaliyetlerin önlenmesi ve mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi gibi amaçlarla ödemeyi ertelerse ya da askıya alırsa, beş iş günü hükmü uygulanmıyor.
Sıralamayla ilgili bir koruma da eklenmiş: aracılık sözleşmesinde nesnel bir ölçüt yokken ya da satıcı kamu kurumlarına veya adli mercilere başvurdu diye sıralamada geriye düşürmek, hizmeti kısıtlamak, askıya almak veya sonlandırmak haksız uygulama sayılıyor.
Yönetmelik iki durum daha ekliyor. Pazaryeri, satıcının önceden onayını almadan Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda belirtilen sürelerin üzerinde cayma hakkı süresi belirleyemiyor. Satıcılara kendi ürün ve faaliyetleri hakkında gerçek dışı ya da yanıltıcı açıklama ve bildirimde bulunmak da haksız uygulama sayılıyor.
Büyük ölçekli pazaryerleri için ek bir yasak var: satıcının alternatif kanallardan aynı ya da farklı fiyattan mal veya hizmet sunmasını, reklam yapmasını kısıtlayamıyor, herhangi bir kişiden mal veya hizmet teminine zorlayamıyor ve sözleşmeye buna imkân veren hüküm koyamıyor.
Kartlı ödemenin taraflarını ve yetkili kuruluşları sanal POS'u tanıttığımız yazıda toplamıştık. Kart tarafındaki oranların kim tarafından belirlendiğine ise sanal POS komisyonlarını incelediğimiz yazıda bakmıştık.
Sık Sorulan Sorular
Pazaryeri ödemeyi kaç günde yapmak zorunda?
Satış bedeli tasarrufuna girdiği ve sipariş alıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde.
Pazaryeri komisyon oranlarının tavanı var mı?
Mevzuat oran tavanı koymuyor; hizmetin türü ile bedelin tutar veya oranının aracılık sözleşmesinde yazılı olmasını şart koşuyor.
Sözleşme sonradan değiştirilebilir mi?
Satıcı aleyhine geçmişe yönelik veya tek taraflı değişiklik yapılamıyor; buna imkân veren hüküm de konulamıyor.
Taksitli satışta ödeme nasıl hesaplanıyor?
Yalnızca vadesi gelen taksitin ödenmesi, o taksit tutarının eksiksiz ödenmesi sayılıyor.
Ödeme hiç geciktirilemez mi?
Hukuka aykırı faaliyetlerin önlenmesi ve mevzuat yükümlülükleri gibi amaçlarla erteleme veya askıya alma mümkün.
Özetle
Pazaryeri ödemesinde ölçü beş iş günü ve sayaç, paranın pazaryerinin tasarrufuna girmesi ile siparişin alıcıya ulaşması koşullarının ikisi birden gerçekleştiğinde başlıyor. Komisyon tarafında bir tavan aramak yerine sözleşmeye bakmak gerekiyor: türü ve tutarı yazılmayan bedel alınamıyor, geçmişe dönük ve tek taraflı değişiklik yapılamıyor. Taksit, mahsup ve bloke süresi için ayrı hükümler var. Ödemenin ertelenebildiği tek zemin ise hukuka aykırılığın önlenmesi ve mevzuat yükümlülükleri.
Aracılık sözleşmenizdeki hizmet bedeli kalemlerini kalem kalem okudunuz mu?
Güncelleme: 5 Eylül 2026. 6563 sayılı Kanun ile 29 Aralık 2022 tarihli aracı hizmet sağlayıcı yönetmeliği kontrol edildi.
Dijital Dünyanıza Yön Veren Pusula
