- Katılım
- 21 May 2023
- Mesajlar
- 713
- Tepki
- 17
- Puan
- 18
Bir alan adının kime ait olduğunu, ne zaman tescil edildiğini ve hangi ad sunucularını kullandığını öğrenmek istediğinizde başvurulan sorgunun adı WHOIS. Arkasında ise internetin en eski ve en yalın protokollerinden biri duruyor.
Bu yazı sorgunun ne olduğunu, protokolün nasıl çalıştığını, yerini almakta olan yeni yapının ne getirdiğini ve alan adı yönetiminde bu bilginin nerede işe yaradığını IETF metnine ve ICANN'in kendi sayfasına bakarak topluyor.
Protokol ne yapıyor?
WHOIS protokolünü tanımlayan RFC 3912, işleyişi birkaç cümlede anlatıyor: bir WHOIS sunucusu istemcilerden gelen istekler için TCP'nin 43 numaralı kapısını dinliyor.
Belgeye göre istemci sunucuya bir metin isteği gönderiyor, sunucu da metin içerikle yanıt veriyor. Yani sorgu ve cevap, üzerinde biçim zorlaması olmayan düz metin.
Yanıtın bittiği nasıl anlaşılıyor?
Metin bu ayrıntıyı da açıklıyor. Bütün istekler satır sonu karakterleriyle bitiyor ancak yanıt birden fazla satır içerebildiği için bu karakterlerin varlığı yanıtın bittiğini göstermiyor.
Belgeye göre sunucu, çıktısı biter bitmez bağlantısını kapatıyor ve kapanan bağlantı istemci için yanıtın tamamlandığı anlamına geliyor. Protokolün sadeliği de, sınırı da burada görünüyor: içerik biçimi tanımlı değil, kayıtlar sağlayıcıdan sağlayıcıya farklı biçimde dönebiliyor.
- İstek: Düz metin, TCP 43 üzerinden.
- Yanıt: Çok satırlı olabilen düz metin.
- Bitiş işareti: Sunucunun bağlantıyı kapatması.
Belge neyi güncelledi?
RFC 3912'nin özeti, belgenin WHOIS protokolünün belirtimini güncellediğini ve bir önceki belgeyi geçersiz kıldığını söylüyor.
Metin amacını da açıklıyor: eski belgedeki, hat üzerindeki protokolle ilgisi olmayan ve günümüz internetinde artık geçerli olmayan malzemeyi çıkarmak. Belge, protokolün kendisini değiştirmeye çalışmadığını da belirtiyor.
Püf nokta' Alıntı:
Yerini ne alıyor?
ICANN'in kayıt verisi erişim protokolü sayfası, yeni yapının hayata geçiş takvimini tarih tarih veriyor.
Sayfaya göre 7 Ağustos 2023'te sözleşmesel yükümlülüklerin uygulanması için bir hazırlık dönemi başladı ve 3 Şubat 2024'te bu dönem sona erdi; bu tarihte etkilenen tarafların sözleşmesel yükümlülükleri yerine getirmiş olması gerekiyordu.
Sayfa bir tarih daha veriyor: 21 Şubat 2024'te yayımlanan profil sürümünün, kayıt kuruluşları ve tescil şirketleri tarafından 20 Ağustos 2025'ten sonra uygulanması gerekiyor. Yani sorgunun arkasındaki altyapı, düz metin protokolünden yapılandırılmış bir veri erişimine taşınmış durumda.
Bu bilgi ne işe yarıyor?
Alan adı yönetiminde WHOIS çıktısı bir teyit aracı. Kayıt tarihleri, sağlayıcı bilgisi ve ad sunucuları buradan görülüyor.
Ancak çıktıdaki her alan aynı güvenilirlikte değil. Görünen bitiş tarihinin neden güncel olmayabileceğini ve gerçek tarihin nereden doğrulanacağını WHOIS bitiş tarihi yazımızda ele almıştık.
Yeni yapı neyi değiştiriyor?
Düz metin yanıtın en büyük sorunu, makinelerin bu çıktıyı güvenilir biçimde ayrıştıramamasıydı. Her sağlayıcı kendi biçimini kullandığı için, aynı bilgiyi farklı yerlerden toplayan araçlar sürekli istisna yazmak zorunda kalıyordu.
ICANN'in takviminde adım adım tarif edilen geçiş, tam olarak bu sorunu hedefliyor. Yapılandırılmış veri döndüren bir protokol, sorgunun sonucunu tahmin edilebilir hâle getiriyor.
Kullanıcı açısından görünen değişiklik sınırlı: sorgu yine alan adıyla yapılıyor ve benzer alanlar dönüyor. Fark, bu bilginin arkasında çalışan araçlar için ortaya çıkıyor. Panelinizde gördüğünüz kayıt bilgisinin hangi kaynaktan geldiğini bilmek, iki farklı araçta iki farklı sonuç gördüğünüzde hangisine güveneceğinizi de belirliyor.
Alan adı yönetiminde nerede karşınıza çıkıyor?
Transfer işlemlerinde sorgu, sağlayıcı ve kilit durumunu görmenin en hızlı yolu oluyor. Transferin neden reddedildiğini araştırırken de ilk bakılacak yer burası; kaydın hangi sağlayıcıda göründüğü tek sorguyla ortaya çıkıyor. Transferin nasıl işlediğini EPP kodu ve kilit yazımızda anlatmıştık.
Alan adının teknik olarak nasıl yapılandırıldığını merak edenler için domain ne demek yazımız da başlangıç noktası olabilir.
Sık Sorulan Sorular
WHOIS ne demek?
Alan adı kayıt bilgilerinin sorgulandığı protokol ve bu protokolle yapılan sorgunun adı.
Sorgu teknik olarak nasıl çalışıyor?
RFC 3912'ye göre sunucu TCP 43 kapısını dinliyor, istemci metin isteği gönderiyor, sunucu metin yanıt döndürüyor.
Yanıtın bittiğini nasıl anlıyoruz?
Sunucu çıktısı bitince bağlantıyı kapatıyor; kapanan bağlantı yanıtın tamamlandığını gösteriyor.
Çıktılar neden farklı görünüyor?
Protokol yanıt içeriğinin biçimini tanımlamıyor; bu yüzden sağlayıcıdan sağlayıcıya değişebiliyor.
WHOIS'in yerini ne alıyor?
ICANN'in sayfasına göre kayıt verisi erişim protokolüne geçiş tamamlandı; ilgili profilin 20 Ağustos 2025 sonrasında uygulanması gerekiyor.
Özetle
WHOIS, alan adı kayıt bilgilerini düz metin olarak sorgulayan eski ve yalın bir protokol: sunucu 43 numaralı kapıyı dinliyor, yanıt metin olarak dönüyor ve bağlantının kapanması yanıtın bittiğini gösteriyor. Biçim tanımlı olmadığı için çıktılar birbirini tutmuyor. ICANN'in takvimine göre bu iş artık yapılandırılmış veri döndüren yeni protokole taşınmış durumda.
Alan adınızın kayıt bilgilerini en son ne zaman sorguladınız?
Güncelleme: 1 Eylül 2026. IETF'in RFC 3912 metni ve ICANN'in kayıt verisi erişim protokolü takvim sayfası kontrol edildi.
Dijital Dünyanıza Yön Veren Pusula
